در روایات زیادی در مورد اسم اعظم صحبت شده، از آن‏ها استفاده می‏شود كه اگر كسی خدا را به اسم اعظمش بخواند، دعای او مستجاب می‏گردد و هرچه از خدا بخواهد، به او می‏دهد و در روایتی وارد شده: "اسم اعظم، همان اسمی استكه اگر خدا را به آن بخوانند، عطا می‏كند و اگر به آن دعا كنند، اجابت می‏ نماید".(1)
تعیین اسم اعظم:



روایات فراوانی در تعیین اسم اعظم وارد شده است كه در این مجال به برخی از آن‏ها اشاره می‏كنیم:
1- امام عسكری(ع) فرمود: "بسم اللَّه الرحمن الرحیم" به اسم اعظم نزدیك‏تر است از سیاهی چشم به سفیدی آن".(2)
2- در برخی روایات گفتن یكصد مرتبه "بسم اللَّه الرحمن الرحیم، لا حول و لا قوه الاّ باللَّه العلیّ العظیم" بعد از نماز صبح را اسم اعظم الهی شمرده‏اند.
3- در روایات دیگری نام‏های مقدّس دیگری از نام‏های خداوند و اسماء حسنی ذكر شده است.(3)
در توجیه این اختلاف و تعدد سه قول ذكر شده است:
أ) اسم اعظم یك كلمه یا یك جمله یا آیه‏ای است و این همه تأثیر و قدرت، در الفاظ و حروف آن نهفته شده، بی آن كه قید و شرطی داشته باشد.
ب) اثر از الفاظ است، به ضمیمه حالات و شرایطی در گوینده از نظر تقوا و پاكی و حضور قلب و توجه خاص به خدا و قطع امید از غیر او و توكل كامل بر ذات پاك خدا.
پ) اسم اعظم از مقوله لفظ نیست و اگر پای الفاظ به میان آمده، اشاره به حقایق و محتوای این الفاظ است و باید معانی این الفاظ در جان آدمی نهادینه شده و آراسته به این معانی گردد و به مرحله‏ای از كمال برسد كه دعای او مستجاب و حتّی تصرف او در موجودات تكوینی به فرمان خدا نافذ گردد.
از این سه احتمال، احتمال اوّل بسیار بعید به نظر می‏رسد كه حروف و الفاظ بدون تكیه بر محتوا و بدون توجه به اوصاف و حالات گوینده چنان اثری داشته باشد و این گونه برداشت از اسم اعظم، از روح تعلیمات اسلام دور است.
اسم گفت، رو مسمی را جوی ماه در بالاست، نی در آب جوی
هیچ اسم بی مسمّی دیده ‏ای؟ یا زگاف و لام گُل، گُل چیده‏ای؟
در روایت آمده است: "بلعم باعورا" پس از انحراف از مسیر پاكی و تقوا، اسم اعظم را از دست داد، یعنی حقیقت اسم اعظم را از دست داد، نه آن كه لفظ را فراموش كرده واز دست داده باشد.
احتمال دوم و سوم بسیار به واقع نزدیك‏تر است. مرحوم علامه طباطبائی بعد از اشاره به اسم اعظم می‏فرماید: "نام‏های خداوند عموماً و اسم اعظمش خصوصاً، هر چند در عالم هستی و وسائط و اسباب نزول فیض در این جهان موثر است، ولی تأثیر آن مربوط به حقایق این اسما است، نه الفاظی كه دلالت بر آن می‏كند و نه به معانی متصوره در ذهن".(4)
تفاوت در روایات ممكن است به خاطر تعدد اسم اعظم، یا تفاوت خواسته‏ها باشد، ولی آن چه مهم است، پاكی دل و خلوص نیّت و توجه به خدا و قطع امید از غیر او و آراستگی به این اوصاف است كه روح اسم اعظم را تشكیل می‏دهد.
از رسول خدا(ص) در مورد اسم اعظم سؤال شد، حضرت فرمود: "هر اسمی از اسمای الهی، اعظم است؛ پس قلب خویش را از غیر خدا خالی كن (و تمام توجهت به حق باشد) و خدا را به هر اسمی كه می‏خواهی بخوان. بدرستی كه برای خداوند اسمی متفاوت با اسم دیگر نیست، بلكه او خداوند واحد قهار است".(5)
آنچه از دعای بعد از نماز امیرالمؤمنین نقل نموده‏اید، دقیقاً دلالت بر اسم اعظم دارد، چرا كه در ادامه دعا وارد شده: ".. پس به راستی آن بزرگ‏ترین و شریف‏ترین نام‏های تو است". بزرگ‏ترین و شریف‏ترین نام الهی اسم اعظم است.
پی نوشت‏ها:
1. بحارالأنوار، ج 93، ص 225.
2. همان، ج 78، ص 371، باب 6.
3. برای اطّلاع بیشتر به جلد 90 بحارالأنوار، ص 223، باب اسم اعظم رجوع شود.
4. علامه طباطبائی، المیزان، ج 8، ص 372.
5. مصباح الشریعه، باب 31.

برگرفته از : askquran.ir



اگر مطالب ما را میپسندید به گروه ما بپیوندید.